China Denies Vietnam's Right to Comment on South China Sea, Escalating Tensions

Nguồn hình ảnh, Getty/Reuters/VGP/BBC Chưa đầy một tuần sau khi Việt Nam "kiên quyết phản đối" mọi hoạt động của nước ngoài tại quần đảo Hoàng Sa trên Biển Đông, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng Việt Nam không có quyền lên tiếng. Trả lời báo giới hôm 3/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói: "Quần đảo Tây Sa [Việt Nam gọi là Hoàng Sa] là lãnh thổ vốn có của Trung Quốc và không có tranh chấp nào." "Việc Trung Quốc xây dựng các công trình cần thiết trên lãnh thổ của mình là vấn đề thuộc chủ quyền quốc gia và Việt Nam không có quyền đưa ra những phán xét thiếu trách nhiệm như vậy," ông Quách nhấn mạnh. Trước đó, vào hôm 28/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng phát biểu: "Việt Nam tái khẳng định, mọi hoạt động của nước ngoài tại quần đảo Hoàng Sa, trong đó có đá Hải Sâm và đảo Ba Ba, mà không được sự cho phép của phía Việt Nam là hoàn toàn phi pháp và vô giá trị." "Việt Nam kiên quyết phản đối, đã giao thiệp nghiêm túc và khẳng định lập trường về vấn đề này, yêu cầu chấm dứt ngay và không tái diễn các hoạt động tương tự," bà Hằng nói thêm. Những tuyên bố đáp trả từ Hà Nội và Bắc Kinh được đưa ra trong bối cảnh một bản tin được công bố hồi giữa tháng Tám cho biết Trung Quốc đang có hoạt động xây dựng mới trên Bãi Ba Ba, một bãi cát nhỏ nằm cách Đá Hải Sâm 14km về phía đông bắc. Hình ảnh vệ tinh hôm 17/8 do công ty Vantor cung cấp cho thấy các công trình mới có hình dạng ba nhánh đã được phát hiện trên Bãi Ba Ba, mà Trung Quốc gọi là Áp Công đảo còn Việt Nam gọi là đảo Ba Ba. Những hình ảnh khác cho thấy hoạt động xây dựng tại Bãi Ba Ba đã bắt đầu vào tháng Ba và tiếp diễn qua tháng Tư. End of Đọc nhiều nhất Các chuyên gia an ninh cho rằng còn quá sớm để xác định chức năng của các công trình này, nhưng chúng có thể là bước khởi đầu của một cơ sở radar cảnh báo sớm, nhằm hỗ trợ các công trình mà Trung Quốc dự kiến xây dựng tại Đá Hải Sâm. Nguồn hình ảnh, Vantor/Reuters Cách đó khoảng một tuần, hãng tin Reuters đưa tin Trung Quốc đã hoàn thành giai đoạn một của hoạt động xây dựng tại Đá Hải Sâm, có diện tích khoảng 6km2. Đá Hải Sâm vốn là một bãi cạn nằm trong cụm Lưỡi Liềm ở phía tây nam của quần đảo Hoàng Sa, nằm cách cảng Tam Á thuộc tỉnh Hải Nam của Trung Quốc khoảng 162 hải lý và cách Đà Nẵng, Việt Nam 216 hải lý. Thực thể này chìm dưới nước khi thủy triều lên, được phía Trung Quốc gọi là Linh Dương tiêu. Các nhà quan sát nói với BBC News Tiếng Việt rằng Đá Hải Sâm đang trở thành thực thể nổi lớn nhất ở Hoàng Sa và Trường Sa, vượt qua Đá Vành Khăn có diện tích khoảng 608ha ở quần đảo Trường Sa. Để so sánh, dự án ở Đá Hải Sâm hiện nay có quy mô gần bằng một nửa toàn bộ hoạt động xây dựng của Trung Quốc trong giai đoạn trước đó. Theo Sáng kiến minh bạch hàng hải (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, trụ sở Washington, Mỹ), rìa tây bắc của Đá Hải Sâm hiện có một vùng đất mới đắp có chiều dài khoảng 3.860m, có cạnh ngoài thẳng tắp "rất lý tưởng" cho một đường băng. Điều đó đồng nghĩa với việc tại đây, Trung Quốc có thể xây dựng một đường băng tương đương với quy mô mà họ đã thiết lập tại ba tiền đồn lớn ở Trường Sa, gồm Đá Vành Khăn, Đá Xu Bi và Đá Chữ Thập. Trao đổi với BBC News Tiếng Việt vào tháng 4/2026, ông Ray Powell, Giám đốc dự án SeaLight thuộc Trung tâm Gordian Knot về Đổi mới An ninh Quốc gia tại Đại học Stanford, Mỹ, nói nếu được xây dựng, đây là vị trí đặt đường băng của Trung Quốc gần nhất với Việt Nam. "Việc này cũng mở rộng khả năng của Trung Quốc trong việc triển khai hải quân, không quân và các lực lượng bán quân sự – như hải cảnh và dân quân biển – tiến gần hơn tới bờ biển Việt Nam," ông Powell, người cũng từng là tùy viên Không quân Mỹ tại Việt Nam, nhận định. Trước Đá Hải Sâm, Trung Quốc đã có hạ tầng quân sự vững chắc trên đảo Phú Lâm và xây trạm radar tại đảo Tri Tôn, đảo gần đất liền Việt Nam nhất, vì vậy, các chuyên gia hàng hải cho rằng áp lực lên Việt Nam sẽ gia tăng trong thời gian tới. "Trong trường hợp của Việt Nam, việc duy trì hiện diện tại khu vực Hoàng Sa sẽ ngày càng khó khăn hơn," ông Powell nhận định. Các chuyên gia cũng cho rằng Đá Hải Sâm sẽ ngăn cách quần đảo Hoàng Sa với Việt Nam về lâu dài, khiến tàu thuyền Việt Nam gần như không thể tiếp cận khu vực này. Trung Quốc đã giành quyền kiểm soát toàn bộ quần đảo Hoàng Sa vào năm 1974, sau một trận hải chiến với quân đội Việt Nam Cộng hòa. Việt Nam tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, và trong những năm gần đây đã đẩy mạnh hoạt động bồi đắp đảo tại quần đảo Trường Sa. Trong nhiều năm qua, Hà Nội đã mở rộng diện tích đất nhân tạo tại quần đảo Trường Sa lên khoảng 1.100 ha, xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự và hàng hải tại 27 địa điểm trên ít nhất 18 thực thể, theo dữ liệu từ AMTI. Nguồn: Planet Labs PBC Trong một bài viết xuất bản hôm 2/9, tờ South China Morning Post dẫn lời bà Noraini Zulkifli, giảng viên cao cấp tại Khoa Quan hệ Quốc tế, An ninh và Luật thuộc Đại học Quốc phòng Malaysia, cho rằng tình hình này "tiềm ẩn nguy cơ leo thang thực sự", bởi Việt Nam có thể coi các cơ sở mới mà Trung Quốc đang xây dựng là một "mối đe dọa trực tiếp đối với chủ quyền và an ninh quốc gia". "Nếu không được kiểm soát, việc quân sự hóa các đảo đang tranh chấp có nguy cơ làm gia tăng tần suất các sự cố trên biển, đồng thời tăng khả năng xảy ra những tính toán sai lầm," bà Noraini nói. Bà cho rằng việc Việt Nam "công khai phản đối" cho thấy Hà Nội sẵn sàng quốc tế hóa tranh chấp. Theo ông Powell, rất hiếm khi các phản đối của Việt Nam được công khai, trừ khi bị dồn vào thế buộc phải lên tiếng. "Hiện nay, Việt Nam đã phải công khai phản đối liên quan đến Đá Hải Sâm – một lần nữa, vẫn rất chừng mực nhưng là công khai – chủ yếu bởi vì có các bên thứ ba như AMTI, SeaLight và các tổ chức khác đã đưa vấn đề này ra trước công chúng. Trong khi đó, Phó giáo sư khoa học chính trị Ian Chong từ Đại học Quốc gia Singapore nói trên South China Morning Post rằng trong trường hợp này, nếu giữ im lặng, Việt Nam có nguy cơ bị nhìn nhận là ngầm chấp nhận, đặc biệt trong một vấn đề nhạy cảm về chủ quyền như Hoàng Sa. "Việc Việt Nam công khai phản đối nhằm duy trì lập trường chủ quyền của Hà Nội, cho thấy Việt Nam không chấp nhận các hoạt động của Trung Quốc tại đó, đồng thời trấn an dư luận trong nước rằng vấn đề này không bị bỏ qua," ông Chong lập luận. Biển Đông từ lâu là một trong những vấn đề nhạy cảm và thu hút sự quan tâm lớn tại Việt Nam. Những diễn biến liên quan đến Hoàng Sa, Trường Sa hay các hoạt động của Trung Quốc trên Biển Đông thường nhanh chóng trở thành chủ đề được thảo luận trên mạng xã hội, đặc biệt gần đây đã thu hút sự quan tâm từ giới trẻ. Nhưng sự quan tâm của người trẻ không chỉ xoay quanh chủ quyền. Từ môi trường, bất bình đẳng, quyền của người lao động, giáo dục cho đến những vấn đề trong đời sống và chính sách, ngày càng nhiều người trẻ chủ động tìm kiếm thông tin, bày tỏ quan điểm và tham gia tranh luận trên mạng xã hội. Khi ngày càng nhiều người trẻ lên tiếng về những