Vietnam's Declaration of Independence: Echoes of Philadelphia in Hanoi?
This report examines the context of Vietnam's Declaration of Independence, drawing parallels with the American Declaration. While Ho Chi Minh cited American ideals, their subsequent historical trajectories diverged significantly.
Nguồn hình ảnh, Getty Images Tháng trước tôi trở lại cố đô Philadelphia. Gần đến ngày Lễ Độc lập 4/7 nên khu phố cổ ở đây tràn ngập cờ Mỹ, các băng rôn xanh, đỏ, trắng chào đón sinh nhật thứ 250 của đất nước. Ở thành phố lịch sử này, lần đầu tiên tôi nhận ra dấu tích Việt khi vào thăm Bảo tàng Cách mạng Mỹ, mở cửa từ năm 2017. Tôi đã xem một phim ngắn về Tuyên ngôn Độc lập 1776 và sức lan tỏa ảnh hưởng của nó ra thế giới, từ châu Mỹ sang châu Âu, châu Phi, châu Á mà nhiều quốc gia cũng đã lấy ý từ Tuyên ngôn 1776 của Hoa Kỳ, trong đó có bản tiếng Việt do Hồ Chí Minh tuyên đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: "Tất cả mọi người đều sinh ra bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được… quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc." Lễ Độc lập năm nay ghi dấu sự kiện lịch sử cách đây 250 năm khi bản Tuyên ngôn Độc lập được phê chuẩn, khai sinh ra nước Mỹ không lệ thuộc vào Anh Quốc. Đất Mỹ nguyên thủy là của những người da đỏ thuộc nhiều bộ lạc. Từ khi người châu Âu tìm đến khai phá, lập nghiệp và đô hộ dân bản địa vào cuối thế kỷ 15, đến năm 1776 nước Mỹ ra đời với 13 bang đầu tiên ở miền đông, rồi tây tiến, nam tiến qua nhiều cuộc chiến tranh mở mang cõi bờ, ba lần chiến đấu ngắn hạn với bộ lạc da đỏ Seminole, có khi kéo dài trong Texas Indian Wars từ 1820 đến 1875. Nội chiến Nam Bắc 1861-65, chiến tranh ở Arizona và Mexico từ 1896 đến 1918. Người Mỹ cũng từng chiến đấu chống ngoại xâm từ Anh, Pháp, Tây Ban Nha. Ngày nay, Hiệp Chúng quốc Hoa Kỳ gồm 50 bang, với Alaska và Hawaii là các bang thứ 49 và 50 mới gia nhập liên bang từ năm 1959. Lịch sử Hoa Kỳ là lịch sử của người nhập cư. Dân từ châu Âu đến trước, mang theo dân châu Phi vào làm nô lệ. Giữa thế kỷ 19 có đông di dân đến từ châu Á, phần đông là người Hoa, đến Mỹ đi đào vàng và xây dựng đường xe lửa. Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. End of Đọc nhiều nhất Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ. Sống trong Camp Pendleton hơn một tháng, đến đầu tháng 8/1975 chúng tôi theo gia đình người anh con bác là Thẩm phán Trần An Bài, tất cả 10 người, ra định cư ở thành phố Berkeley, miền bắc California qua sự bảo trợ của nhà thờ công giáo St. Mary Magdalena. Những ngày đầu, nhiều người trong giáo xứ đến giúp hoàn tất thủ tục di trú, giấy tờ an sinh xã hội, làm thủ tục nhận trợ cấp tị nạn, chăm sóc ý tế, ghi danh học tiếng Anh ESL, đăng ký học phổ thông, làm thẻ thư viện công cộng, chỉ cách đón xe điện, đi xe buýt, đưa chúng tôi đi siêu thị chỉ cho cách mua thực phẩm. Có người mang quần áo, máy may, xe đạp đến tặng cho gia đình. Có người cuối tuần đến giúp luyện tập nói tiếng Anh. Sau vài tháng định cư, mỗi ngày đạp xe đi học, chúng tôi mua được chiếc Volkswagen số tay đời 1967, giá 700 đô la, để tiện đi chợ hay khi có việc phải qua những thành phố khác. Nguồn hình ảnh, Bùi Văn Phú Ngày 4/7 năm 1976, kỷ niệm 200 năm sinh nhật nước Mỹ, tôi và mấy anh chị qua Candlestick Park là sân vận động thể thao ở San Francisco để xem pháo bông. Những tiếng nổ rền vang, những bông hoa tỏa sáng trong tiếng nhạc, tiếng kèn đồng của những ca khúc chưa nghe quen nhưng nhìn bầu trời lung linh sắc màu mà lòng vui vì chưa bao giờ được xem pháo bông đẹp như thế. Nhiều năm sau vẫn thích xem diễu hành và pháo bông 4/7. Có năm xem bên bờ Vịnh San Francisco, có năm đi xem đấu bóng chày ở Coliseum Oakland, hết trận đấu khán giả được cho xuống sân, nằm ngửa xem pháo bông nổ ngay trước mắt trong tiếng nhạc God Bless America, America the Beautiful rộn ràng khơi dậy lòng yêu nước. Năm mươi năm đã qua, ngày 4/7 năm nay gia đình tôi họp mặt mừng sinh nhật 250 của Hoa Kỳ. Từ ngày thân tôi một mình đến Mỹ, nay đại gia đình đã có gần 50 thành viên, bậc trưởng thượng 96 tuổi và em bé nhỏ tuổi nhất là cháu nội mới được 3 tháng. Anh em, con cháu làm việc trong nhiều ngành nghề, lao động tay chân, công nghệ thông tin, kế toán, giáo dục và có bằng cử nhân, cao học, tiến sĩ, bằng nail, bằng tóc. Nhiều người Việt tốt nghiệp đại học hẳn chưa quên các chương trình trợ giúp tài chánh cho sinh viên như BEOG (Basic Education Opportunity Grant), Pell Grant, Cal Grant để trả tiền học và những nguồn tài chánh từ chính phủ trợ giúp ăn ở khi đi học. Đó là nhờ bộ luật dân quyền do Tổng thống Lyndon Johnson ban hành năm 1964, trong đó có luật giúp đỡ người da đen và da màu nói chung trong diện nghèo có cơ hội theo học đại học. Nhớ lại 50 năm trước, Thống đốc Jerry Brown, thuộc đảng Dân chủ, đã không muốn đón nhận người Việt định cư ở bang California. Nhưng California quyến rũ nên nhiều người rủ nhau về trong đợt di cư lần hai, vì ở đây có nhiều việc làm, có các chương trình trợ giúp gia đình nghèo, có biển xanh nắng ấm, nhiều đồng hương và cả trăm đại học cộng đồng mà mọi lứa tuổi có thể đăng ký học nghề hay để chuyển lên những đại học danh tiếng của bang. Với làn sóng thuyền nhân vượt biển, rồi chương trình HO cho tù cải tạo, ROVR cho người vượt biển hồi hương, ODP đoàn tụ gia đình, hàng trăm ngàn người Việt đã được đến Mỹ định cư. California có đông người Việt từ những năm đầu tị nạn, nay càng đông thêm. Danh xưng "Little Saigon" không phải mới chỉ có từ một thập niên sau khi người Việt đến Mỹ, mà ngay từ ngày còn sống trong lều trại của Camp Pendleton, thành phố lều đó đã được báo Mỹ gọi là "Little Saigon" vì những nét đặc trưng của nếp sống Việt trong trại. (Newsweek 2/6/1975). Little Saigon ngày nay ở Quận Cam, chỉ cách Camp Pendleton hơn nửa giờ lái xe, là trung tâm sinh hoạt văn hóa, chính trị của người Việt. Theo số liệu năm 2025 của Pew Research Center, trong số 2,2 triệu người Việt ở Mỹ, California có 770.000 người, sống tập trung đông nhất là Los Angeles-Quận Cam với 350.000, vùng thung lũng điện tử San Jose có 145.000. Các bang khác đông người Việt là Texas với 310.000, Washington 105.000, Florida 100.000 và Georgia 70.000. Nếu không có những chính sách di dân cởi mở, không có các chương trình giúp người mới đến từ thời Tổng thống Gerald Ford, Cộng hòa, đến thời Tổng thống Joe Biden, Dân chủ, thì nhiều gia đình người Việt đã không có cơ hội làm thường trú nhân rồi thành công dân Mỹ. Nay nước Mỹ đang khép lại cánh cử
多角的分析
アメリカの移民政策の変遷は、ベトナムからの労働力流入に影響を与えてきた。特に、過去の寛容な政策が、ベトナム系移民の経済的自立と社会進出を可能にした側面がある。しかし、近年の移民政策の動向は、将来的な労働力供給や消費市場への影響を考慮する必要がある。ベトナム経済は輸出主導型であり、海外在住ベトナム人からの送金や、彼らが持つビジネスネットワークは、ベトナム経済にとって重要な要素であり続けるだろう。
ベトナム系アメリカ人の成功事例は、ベトナム国内の起業家や投資家にとって、アメリカ市場への進出や、アメリカからの投資誘致の可能性を示唆する。一方で、アメリカの移民政策の不確実性は、直接的な投資リスクとなる可能性がある。しかし、長期的に見れば、ベトナム系コミュニティの拡大と経済的影響力の増大は、両国間の経済関係を強化する要因となりうる。
この記事は、アメリカの独立宣言が掲げる「自由」「平等」「幸福追求」といった理念が、ベトナムの独立宣言にも影響を与えたことを示唆している。しかし、難民としての経験や、その後の社会への適応過程は、理念と現実の乖離、そして異文化社会におけるアイデンティティの模索といった社会的な課題を浮き彫りにする。特に、ベトナム系コミュニティがアメリカ社会に溶け込みつつも、独自の文化やネットワークを維持している点は、多文化共生社会のあり方を示唆している。
ベトナム系アメリカ人コミュニティは、アメリカ社会において経済的、社会的に成功を収め、多世代にわたる多様な職業に就いている。しかし、その道のりは、難民としての苦難や、新たな環境への適応、そしてアイデンティティの維持といった課題を伴った。特に、教育機会へのアクセスや、社会保障制度の恩恵は、彼らの成功に不可欠な要素であった。記事は、アメリカの建国理念と、それが移民の生活に与えた影響、そしてその後の社会における彼らの貢献を描き出している。
背景・歴史的文脈
アメリカ独立宣言（1776年）は、啓蒙思想の影響を受け、「生命、自由、幸福追求の権利」を謳い、イギリスからの独立を宣言した。この理念は、その後の世界各国の独立運動や民主化運動に影響を与えた。ベトナムのホー・チ・ミンは、1945年のベトナム民主共和国独立宣言において、このアメリカ独立宣言の文言を引用し、ベトナムの独立の正当性を主張した。しかし、アメリカはベトナム戦争においてベトナムと敵対し、その後も両国関係は複雑な道を辿った。ベトナムは共産党一党体制を維持し、アメリカは民主主義国家として、両国の理念と実践は大きく異なっている。
原文ソース
BBC Vietnamese