Vietnam: Former journalist sentenced to 7 years in absentia for 'propaganda against the state'

Nguồn hình ảnh, Facebook/Chau Doan Tòa án nhân dân TP Hà Nội sáng 3/8 đã xét xử sơ thẩm vắng mặt ông Đoàn Bảo Châu (sinh năm 1968, trú tại Hà Nội) về tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam", theo Điều 117 Bộ luật Hình sự. Hội đồng xét xử đã tuyên ông Đoàn Bảo Châu mức án 7 năm tù, 5 năm quản chế, buộc nộp 200.000 đồng án phí hình sự sơ thẩm. Ông Châu được kháng cáo trong thời hạn luật định. Tòa án xác định ông Châu đã phát các video "tuyên truyền luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt" gây hoang mang lên mạng xã hội để chống Nhà nước. Theo cáo trạng, công an cáo buộc ông Châu vi phạm pháp luật trong 5 video tự đăng tải và trong một lần trả lời phỏng vấn BBC News Tiếng Việt trong giai đoạn từ năm 2016 tới năm 2021. Ngay trong sáng 3/8, ông Châu đã livestream trên trang Facebook cá nhân, đăng lời tự bào chữa cho bản thân. Phần mô tả trong video livestream có đoạn: "Điều 117 chỉ được cấu thành khi đồng thời có hai yếu tố: thông tin phải là bịa đặt hoặc xuyên tạc, và người tạo ra thông tin đó phải nhằm mục đích chống Nhà nước. End of Đọc nhiều nhất "Nếu thiếu yếu tố thứ nhất thì không có tội, bất kể động cơ là gì. Nếu thiếu yếu tố thứ hai thì cũng không có tội, cho dù nội dung có gay gắt đến đâu – bởi quyền chỉ trích gay gắt là một quyền hiến định theo Điều 25 của Hiến pháp năm 2013 và Điều 19 của Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR), mà Việt Nam đã tham gia từ năm 1982. Về yếu tố thứ hai, ngay từ đầu phần bào chữa này, tôi xin trình bày rõ mục đích thực sự của mình. Tôi đơn thuần chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận: quyền của một nhà báo được tìm kiếm sự thật, và quyền của một công dân được đưa ra những quan điểm mang tính xây dựng vì một xã hội tốt đẹp hơn. Đó là toàn bộ mục đích của tôi khi thực hiện sáu video này. Chính các cơ quan chức năng Việt Nam đã cố tình gán cho tôi một cái mác và biến tôi thành một tội phạm." Ông Đoàn Bảo Châu bị Cơ quan An ninh điều tra khởi tố vào giữa năm 2025 và vào ngày 28/7/2026, báo chí đưa tin rộng rãi về quyết định truy tố ông. Trước khi bị khởi tố, ông Châu đã đi lánh nạn và sau đó có thông tin ông đã thoát ra nước ngoài. Qua truyền thông quốc tế và mạng xã hội, ông Châu nói rằng gia đình ông bị chính quyền sách nhiễu và khẳng định ông "không làm điều gì sai trái". Về sáu video mà ông bị cáo buộc vi phạm pháp luật (gồm năm lần tự đăng và một lần trả lời BBC News Tiếng Việt), đồng thời được Bộ Công an xác định là còn nguyên vẹn, ông Châu nói rằng "bên công tố phải chỉ ra được: câu nào là bịa đặt, sự thật tương ứng là gì, và tài liệu nào chứng minh điều đó". "Thế nhưng, trong suốt hai năm điều tra, qua hai bản kết luận giám định và một bản cáo trạng, họ vẫn không xác định được dù chỉ một câu là bịa đặt," ông Châu tuyên bố trên Facebook vào ngày 3/8. Vào sáng 3/8, Hội đồng xét xử nói rằng tại thời điểm khởi tố, ông Đoàn Bảo Châu không có mặt tại nơi cư trú, không có mặt theo thư kêu gọi và cơ quan điều tra không xác định được nơi ở của ông. Theo Hội đồng xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng đã thực hiện đầy đủ việc tống đạt, niêm yết, thông tin công khai và nhiều lần kêu gọi ông Châu đầu thú để được hưởng chính sách khoan hồng nhưng không có kết quả, đồng thời nêu rằng cơ quan tố tụng cũng đã chỉ định luật sư để bảo đảm quyền bào chữa cho ông. Vì vậy, tòa kết luận rằng việc điều tra, truy tố và xét xử vắng mặt ông Châu được xác định "đúng quy định pháp luật". Ông Đoàn Bảo Châu được biết đến là một võ sư và người viết tự do. Trên Facebook cá nhân có 225.000 người theo dõi, ông cho biết hiện đang ở nước ngoài. Ông Châu từng chia sẻ nhiều bài viết bày tỏ quan điểm của ông về nhiều vấn đề chính trị, xã hội của Việt Nam. Ông cũng có một số bài viết đăng tải trên báo quốc tế như The New York Times và từng tham gia một số cuộc trao đổi trên các kênh truyền thông quốc tế. Vào tháng 7/2025, sau khi đã bị khởi tố, ông Châu có bài viết trên trang Facebook cá nhân với nhan đề "TUYÊN BỐ GỬI CÁC CƠ QUAN NGOẠI GIAO, TỔ CHỨC NHÂN QUYỀN VÀ BÁO CHÍ QUỐC TẾ VỀ VIỆC CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM ĐÀN ÁP QUYỀN TỰ DO NGÔN LUẬN VÀ TRUY NÃ ĐẶC BIỆT TÔI MỘT CÁCH VÔ LÝ". Bài viết này sau đó đã được sửa lại vào ngày 24/8. Trong bài viết, ông Châu khẳng định: "Tôi không làm điều gì sai trái. Tôi không tham gia đảng phái chính trị, không lập hội nhóm mang màu sắc đối lập. Tôi chỉ viết tiểu thuyết, dạy võ và thực hiện quyền tự do ngôn luận một cách ôn hòa, có trách nhiệm và công khai. "Tôi chỉ nói ra những điều người dân nghĩ nhưng không dám nói, và tôi làm vậy với niềm tin vào công lý, vào sự thật và vào triết lý giản dị của võ đạo: rèn luyện thành người mạnh mẽ để bảo vệ người yếu thế." Ông cũng cho rằng cáo buộc mà Công an TP Hà Nội đưa ra "hoàn toàn mang tính chụp mũ". Ông Châu cũng đưa ra lời giải thích liên quan tới các video nằm trong danh sách cáo buộc của cơ quan chức năng. Về buổi phỏng vấn với BBC News Tiếng Việt, trong video có nhan đề Lũ lụt ở miền Trung Việt Nam - xã hội dân sự vào cuộc, ông khẳng định mình không kêu gọi chống đối, không bịa đặt, chỉ nêu lên sự thật người dân chứng kiến. Về video phỏng vấn liên quan tới vụ án Phạm Đoan Trang do ông tự đăng tải, ông nói mình chỉ trao đổi ôn hòa về quyền công dân, pháp luật và nhân quyền và không có một lời xúi giục lật đổ, "chỉ là phân tích lý trí". Về video phỏng vấn thân nhân của các tù nhân lương tâm bị giam giữ tại Trại giam số 6, ông cho biết mình chỉ thực hiện quyền phản ánh thông tin, không phải hành vi phạm tội. Về cuộc phỏng vấn các luật sư trong vụ án Đồng Tâm, nơi họ trình bày những nội dung liên quan tới quá trình điều tra và xét xử, ông Châu khẳng định tất cả đều là phát biểu hợp pháp của những người đang hành nghề luật. Về video phỏng vấn bà Đặng Thị Huệ, một công dân phản đối sai phạm tại BOT Bắc Thăng Long, ông Châu nói rằng ông chỉ đặt câu hỏi trung lập, hoàn toàn không xúi giục hay bịa đặt. Cuối cùng, về video phỏng vấn các nhà hoạt động và nhân chứng về nhân quyền, ông cho biết những thông tin được đưa ra đều dựa trên trải nghiệm thực tế và báo cáo của các tổ chức xã hội dân sự. Ông cho rằng việc ông bị khởi tố, truy nã là hành vi hình sự hóa quyền nói lên sự thật. "Đó không phải là pháp quyền – mà là một biểu hiện rõ rệt của chính thể độc tài đang sợ hãi tiếng nói công chính," ông viết. Cuối cùng, ông kêu gọi các cơ quan ngoại giao, tổ chức nhân quyền và báo chí độc lập quốc tế lên tiếng và theo dõi vụ việc. Vào đầu tháng 8/2025, bà Mary Lawlor, báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về tình hình của những người bảo vệ nhân quyền, viết trên nền tảng X: "Thật đáng lo ngại khi nghe tin công an Hà Nội đã khám xét nhà của nhà báo và nhà bảo vệ nhân quyền Việt Nam Đoàn Bảo Châu, trước khi khởi tố vắng mặt ông với cáo buộc 'tuyên truyền chống Nhà nước'. Đây dường như là hành động trả đũa đối với những hoạt động hợp pháp của ông. Những cáo buộc vô căn cứ này cần phải được hủy bỏ." Vào ngày 29/7, tổ chức Theo dõi Nhân quyền viết: "Ngày mồng