Vietnam-Russia Relations: Decades of Friendship Solidified by High-Level Exchanges

Trải qua hơn 7 thập kỷ hợp tác, mối quan hệ hữu nghị Việt - Nga được duy trì và ngày càng phát triển trên nhiều lĩnh vực. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân ngày 7/9 tới sân bay quốc tế Vnukovo ở Moskva, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước đến Nga theo lời mời của Tổng thống Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam kể từ năm 1991, khẳng định sự nhất quán, kế thừa và coi trọng cao của Việt Nam đối với quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác Chiến lược Toàn diện với Nga, theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thu Hằng. Việt Nam và Nga có quan hệ truyền thống lâu đời. Liên Xô là một trong những bên đầu tiên trên thế giới công nhận nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập ngày 2/9/1945. Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 30/1/1950. Tổng thống Vladimir Putin (trái) và Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Nga hồi tháng 3/2001. Ảnh: Kremlin.ru Trong hàng chục năm sau đó, Liên Xô đã có nhiều hỗ trợ cho Việt Nam về kinh tế, kỹ thuật, xây dựng nhiều công trình điện lực, khai khoáng, cơ khí luyện kim, giao thông, nông nghiệp... Liên Xô còn đưa nhiều chuyên gia kinh tế, kỹ thuật giàu kinh nghiệm sang giúp Việt Nam xây dựng, phát triển kinh tế, cũng như giúp Việt Nam đào tạo gần 40.000 cán bộ và chuyên gia thuộc nhiều chuyên ngành. Việt Nam và Nga, quốc gia kế tục Liên Xô, hồi tháng 6/1994 ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị, đặt nền móng và cơ sở pháp lý cho quan hệ trong giai đoạn phát triển mới. Tổng thống Nga (giữa) cùng các lãnh đạo APEC mặc trang phục truyền thống của Việt Nam để chụp ảnh kỷ niệm hồi tháng 11/2006. Ảnh: AFP Năm 2001, Việt Nam và Nga xác lập quan hệ Đối tác Chiến lược, trước khi nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2012. Tới tháng 11/2021, Việt Nam và Nga ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đến năm 2030. Ngày 20/6/2024, Việt Nam và Nga tiếp tục ra Tuyên bố chung về làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên cơ sở thành tựu 30 năm thực hiện Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nga. Quan hệ chính trị Việt - Nga có độ tin cậy cao và không ngừng được củng cố. Hai bên thường xuyên trao đổi đoàn cấp cao, gần đây nhất là chuyến thăm chính thức đến Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính vào tháng 3/2026 và chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Duma Quốc gia (Hạ viện Nga) Vyacheslav Volodin tháng 9/2025. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng thăm chính thức Việt Nam năm 2001 và 2006, thăm cấp nhà nước năm 2013 và đến Đà Nẵng dự Hội nghị APEC hồi năm 2017. Chuyến thăm cấp nhà nước đến Việt Nam gần nhất của Tổng thống Putin là vào tháng 6/2024. Tổng Bí thư Tô Lâm đã thăm chính thức Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại vào tháng 5/2025. Trong chuyến thăm này, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn hợp tác mới. Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Putin bắt tay trước cuộc hội đàm hẹp tại Nga ngày 10/5. Ảnh: TTXVN Quan hệ Việt - Nga trong các lĩnh vực khác như kinh tế, thương mại, đầu tư, an ninh - quốc phòng cũng có nhiều tiến triển. Kim ngạch song phương năm 2025 đạt gần 4,77 tỷ USD, tăng 4% so với 2024. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đạt 3,24 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 1,33 tỷ USD, giảm 5,2%, nhập khẩu từ Nga đạt 1,91 tỷ USD, tăng khoảng 22,5%. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Nga gồm điện thoại, điện tử, dệt may, giày dép, nông sản và thủy hải sản. Các mặt hàng nhập khẩu chính gồm than đá, lúa mỳ, sắt thép, phân bón, ô tô, máy móc, thiết bị... Việt Nam và các nước Liên minh Kinh tế Á - Âu, trong đó Nga là thành viên, đã ký Hiệp định Thương mại tự do vào tháng 5/2015 và có hiệu lực từ tháng 10/2016. Tính đến tháng 7/2026, phía Nga có 223 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 996,4 triệu USD, đứng thứ 28/153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Việt Nam có 19 dự án đầu tư sang Nga còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 1,64 tỷ USD, xếp thứ 4/88 quốc gia và vùng lãnh thổ Việt Nam có đầu tư, trong đó có Liên doanh dầu khí Rusvietpetro, Dự án chăn nuôi bò sữa và nông nghiệp của Tập đoàn TH... Đoàn Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia duyệt binh trên Quảng trường Đỏ hồi tháng 5/2025. Ảnh: RIA Về giáo dục - đào tạo, từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất mỗi niên học. Hiện có hơn 3.000 sinh viên Việt Nam du học tại Nga. Hợp tác khoa học - công nghệ tiếp tục được duy trì. Hai nước đã thực hiện các dự án nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Hợp tác nghiên cứu khoa học trong khuôn khổ Trung tâm Nhiệt đới tại Việt Nam mang lại nhiều kết quả tích cực. Hai bên đang triển khai dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân và tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục. Các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức thường xuyên, góp phần tăng cường hiểu biết và hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Nga. Hai bên tổ chức thường niên và luân phiên Những Ngày Văn hóa tại Việt Nam và Nga. Du lịch phục hồi mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026. Việt Nam đón 742.000 lượt khách Nga, gấp 2,8 lần so với cùng kỳ năm 2025. Các hãng hàng không Việt Nam và Nga đã nối lại đường bay thẳng giữa các thành phố của hai nước. Hợp tác địa phương tiếp tục được duy trì thông qua trao đổi đoàn và ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác. Có khoảng 20 cặp quan hệ giữa các địa phương hai nước được thiết lập, đặc biệt giữa Hà Nội, TP HCM, Moskva và St. Petersburg. Cộng đồng người Việt Nam tại Nga có gần 80.000 người với nhiều hội nhóm, có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của hai nước và quan hệ song phương, luôn đi đầu trong các hoạt động từ thiện. Quân nhân Nga hợp luyện diễu binh diễu hành tại quảng trường Ba Đình, tối 24/8/2025. Ảnh: Giang Huy Hai nước cũng luôn phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, APEC, ASEM, ARF, CICA... Nga ủng hộ lập trường của Việt Nam về giải quyết tranh chấp tại Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS), Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử của các bên tại Biển Đông (COC). Trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng thông tấn TASS ngày 6/9, nhân chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga theo lời mời của Tổng thống Vladimir Putin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá quan hệ Việt Nam - Nga là "quan hệ gắn bó, thủy chung, tin cậy hiếm có của nhân dân hai nước, cũng như trong quan hệ quốc tế nói chung, được tôi luyện suốt hơn 75 năm qua, được vun đắp không ngừng qua nhiều thế hệ". Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng mục tiêu trong thời gian tới không chỉ là kế thừa và gìn giữ thành quả trong 75 năm qua, mà còn là làm sâ