Vietnam Halts Publication of Two Historical Novels Amid 'Historical Distortion' Accusations

Nguồn hình ảnh, Facebook nhân vật/ NXB Hội Nhà văn Sau Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh và Chuyện với Thanh của Nguyễn Thành Nam, tiểu thuyết Đức Thánh Trần và bộ sách Hùng khí Đông A là những tác phẩm mới nhất trở thành tâm điểm của các cuộc chỉ trích trên mạng xã hội. Nhà văn Trần Thanh Cảnh cho biết hai tác phẩm lịch sử của ông gồm Đức Thánh Trần và bộ ba tiểu thuyết Hùng khí Đông A (Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Nguyên Hãn) đã bị dừng phát hành để thẩm định. Theo chia sẻ của ông trên trang Facebook cá nhân tối 28/7, Nhà xuất bản Hội Nhà văn đã ban hành thông báo về việc này từ ngày 23/7. Tuy nhiên, đến chiều tối 28/7, ông mới nhận được văn bản qua ứng dụng Zalo. Ông Trần Thanh Cảnh cũng cho biết Hội Nhà văn Việt Nam đã thành lập hội đồng thẩm định đối với cuốn Đức Thánh Trần và bộ Hùng khí Đông A. Trong bài đăng, nhà văn bày tỏ kỳ vọng hội đồng, gồm các nhà văn, nhà nghiên cứu và nhà phê bình văn học, sẽ sớm đưa ra kết luận khách quan về những tác phẩm đã lưu hành trên thị trường sách trong thời gian qua. Đức Thánh Trần, xuất bản lần đầu tiên vào tháng 12/2017, là tiểu thuyết lịch sử lấy cảm hứng từ cuộc đời Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và bối cảnh triều Trần trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông. Bộ ba tiểu thuyết Hùng khí Đông A gồm ba tập Trần Thủ Độ (xuất bản năm 2018), Trần Quốc Tuấn (năm 2020) và Trần Nguyên Hãn (2021). Bộ sách, được gộp chung lại thành ấn phẩm giới hạn mang tên Hùng khí Đông A vào tháng 10/2025 nhân kỷ niệm 800 năm triều đại nhà Trần, tiếp tục khai thác các nhân vật và sự kiện của triều Trần, một giai đoạn thường được xem là thời kỳ hưng thịnh trong lịch sử Đại Việt. End of Đọc nhiều nhất Tại lễ ra mắt vào thời điểm đó, tác giả Trần Thanh Cảnh chia sẻ, là một người con họ Trần, ông muốn làm điều gì đó để vinh danh tổ tiên, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Khi viết, ông chọn cách nhìn nhân vật như những con người đời thường – biết yêu, biết sống, biết hy sinh, để từ đó khắc họa họ như những anh hùng mang phẩm chất thiên phú. Báo Vietnamnet khi đó đưa tin rằng: "Nhiều ý kiến cho rằng Hùng khí Đông A là tác phẩm giàu chất điện ảnh, xứng đáng được chuyển thể thành phim. Tác giả cũng bày tỏ mong muốn này để lan tỏa tinh thần hào khí Đông A đến đông đảo công chúng." Bài viết trên vẫn còn truy cập được cho đến trưa 29/7, trong khi một số bài giới thiệu về các tác phẩm này trên truyền thông chính thống và mạng xã hội đã bị gỡ bỏ một cách âm thầm. Trong số đó có thể kể đến bài viết Sách về ba nhân vật kiệt xuất của triều Trần trên báo VNExpress, Hùng khí Đông A và bộ sách về Vương triều Trần của Trần Thanh Cảnh trên Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật (thuộc bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Một diễn giải mới về Trần Hưng Đạo trên Zing News. Bài viết giới thiệu trên trang Facebook của Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam cũng không còn. Truyền thông Việt Nam chưa lên tiếng về việc những tác phẩm này bị dừng phát hành. Thời gian gần đây, một số đầu sách tại Việt Nam đã trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội và trong dư luận, với nhiều ý kiến cho rằng các tác phẩm có dấu hiệu "lật sử", "xuyên tạc lịch sử", "phản động" hoặc "tự diễn biến". Những nhận định này cũng làm dấy lên nhiều tranh cãi về ranh giới giữa sáng tạo văn học và cách tiếp cận lịch sử, trong bối cảnh trào lưu "đấu tố" đang nổi lên tại Việt Nam. Trong số các trường hợp thu hút nhiều sự quan tâm có tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh và Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam. Đầu năm 2026, nhà văn Bảo Ninh đã đề nghị rút Nỗi buồn chiến tranh khỏi danh sách 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu biểu sau ngày đất nước thống nhất. Trong khi đó, đầu tháng 7/2026, tác giả Nguyễn Thành Nam, một người được biết đến là "kính Bác , yêu Đảng", đã bị khởi tố và bắt tạm giam trong một vụ án có liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh. Mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 207-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm, trong đó quy định không được "trực tiếp hoặc cổ xúy cho tổ chức, cá nhân sáng tác, sản xuất, xuất bản, tàng trữ, phát hành, phát tán các sản phẩm văn hóa, tác phẩm văn học, nghệ thuật... xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ". Trên mạng xã hội, có nhiều ý kiến, bao gồm của Facebooker Phan Trung Can, rằng những tác phẩm nói trên của nhà văn Trần Thanh Cảnh "xuyên tạc, bôi nhọ Đức Thánh Trần – Trần Hưng Đạo", với những nội dung được cho là "dung tục", từ "hang ổ xuất bản Chuyện với Thanh". Những người chỉ trích đăng hình chụp các trang sách có những đoạn mô tả cảnh quan hệ tình dục, những chi tiết về ham muốn xác thịt hoặc đời sống chăn gối của các nhân vật lịch sử. Nhưng trước khi trở thành tâm điểm tranh cãi, các tiểu thuyết về triều Trần của nhà văn Trần Thanh Cảnh từng nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nhà phê bình và độc giả. Bài viết của báo Vietnamnet, xuất bản thời điểm ra mắt Hào khí Đông A, dẫn lời nhận xét của nhà văn Nguyễn Văn Hùng: "Tác giả đã dám xông vào những vùng trống vắng sử liệu, trở thành nhà thám hiểm cuộc sống. Từ điểm nhìn nhân văn, ông khám phá được nhiều khía cạnh rất đời của Trần Quốc Tuấn – vị Thánh trong lòng dân tộc." Bài giới thiệu của Nhà xuất bản Hội Nhà văn trích dẫn nhà phê bình Nguyễn Hoài Nam, người đánh giá tích cực về cách Trần Thanh Cảnh xây dựng hình tượng Trần Quốc Tuấn trong Đức Thánh Trần. Đoạn trích có nội dung: "Trần Thanh Cảnh khởi thảo Đức Thánh Trần sau khi đã cho ra mắt độc giả hai tập truyện ngắn mang đậm chất hoa tình, thậm chí là tinh thần 'phóng dục' khá đặc trưng cho đất và người Kinh Bắc. Cái 'nếp' ấy vẫn được ông giữ lại trong cuốn tiểu thuyết lịch sử đầu tay này, qua những trường đoạn viết về ái tình hừng hực nhựa sống và tràn trề đam mê của những đàn ông đàn bà Đại Việt thế kỷ 13. Đọc những trường đoạn ấy và, nếu tiện, thử làm một vài so sánh, ta sẽ thấy nhân vật của Trần Thanh Cảnh khác với nhân vật của các nhà tiểu thuyết lịch sử tiền bối đến thế nào. Và đó cũng chính là một diễn giải lịch sử khả thể." Nhiều người cũng đã đưa tác phẩm này vào luận văn thạc sĩ, nhiều người khác cho rằng những người chỉ trích thậm chí còn không hề đọc sách. Trong khi đó, cũng có những người nói rằng họ đã đọc hết sách, và dù "không thích" nhưng họ thấy các tác phẩm này không đáng bị cho là "dung tục" hay liệt vào "xuyên tạc". Đến nay, Nhà xuất bản Hội Nhà văn và Hội Nhà văn Việt Nam chưa công bố lý do cụ thể của việc tạm dừng phát hành cũng như nội dung thẩm định đối với các tác phẩm. Có một khuôn mẫu trong những cuộc "đấu tố online" gần đây: tranh luận trực tuyến nhanh chóng chuyển thành những chiến dịch chỉ trích cá nhân tác giả, đơn vị xuất bản và những người liên quan, trước khi cơ quan quản lý có kết luận chính thức. Xu hướng này làm dấy lên nhiều tranh luận về mối quan hệ giữa sáng tạo văn học và cách diễn giải lịch sử. Tiểu thuyết lịch sử vốn được xem là một thể loại kết hợp giữa dữ kiện lịch sử và hư cấ